بسمه‌تعالى مقدمهء مصحح كتابى كه اينك با تصحيح و حواشى و تعليقات نگارنده به نظر خوانندگان عزيز مىرسد از مهمترين و پرارزشترين آثار علمى و ادبى فارسى است كه در جواهرشناسى به نام تنسوخنامهء ايلخانى استاد البشر و عقل حادى عشر محقق طوسى خواجه نصير الدين محمد ساخته است . دانش گوهرشناسى و كان‌شناسى از علوم اوائل است كه حكماء پيشين و دانشمندان ايران و علماء اسلام بدان عنايت و توجه خاص داشته و كتاب و رسالهء بسيار در آن فن تأليف كرده‌اند . طاشكبرىزاده در كتاب مفتاح السعادة « 1 » اين دانش را از فروع علم طبيعى شمرده و آن را چنين تعريف كرده است : « گوهرشناسى دانشى است كه در آن از چگونگى و اوصاف گوهرها كه در كانهاى دشت باشد از قبيل الماس و لعل و ياقوت و فيروزه و نيز از گوهرها كه در دريا افتد چون مرجان بحث شود . و نيك و بد و صفات هريك به نشانها

--> ( 1 ) - مفتاح السعاده - ج 1 صفحهء 372